Một mai khi ta lớn (P.1)

Người đời thường nói “Con người khi lớn thì sẽ khôn”. Nhưng thú thật dường như tôi thấy phần đông con người càng lớn lại càng trở nên dại.

Dường như muốn sự lớn cùng với sự khôn tăng trưởng thực sự con người phải cần có sự trưởng thành hơn về trí tuệ, khả năng tư duy khách quan, không lệ thuộc, không trói buộc vào bất kỳ định kiến, học thuyết hay chân lý, lý tưởng nào cả và phải dựa trên sự hiểu biết sáng rõ, tổng thể của tự thân chứ không thể tựa nơi sự hiểu biết máy móc, truyền thống chứa không ít sai lạc của giáo dục, của tri thức nhân loại đương thời.

Điều này phải chăng là nhận định sai lầm của cá nhân tôi?

Tôi sẽ đưa ra lập luận, lý giải của riêng mình, tôi mong được mọi người góp ý và chỉ ra những sai lầm trong nhận thức, tư duy của chính tôi.

…

Có đôi khi tôi lần về ký ức. Đôi lúc tôi nhận ra khi còn bé tôi rất vụng về, dại khờ, ngoài ra tôi cũng có tính hay tò mò, táy máy chạm đến mọi món đồ xung quanh. Nước sôi, lửa, dao kéo, ao hồ, điện,… tôi chẳng sợ món gì cả. Ba mẹ tôi đã vất vả để giữ tôi không bị thương khi đùa nghịch những đồ vật có thể làm tôi bị tổn thương đó. Để bảo vệ tôi có nhiều lần họ la rầy, phạt đòn roi. Để giữ tôi không bị ngã xuống hồ ao họ làm hàng rào chắn giữ, nhốt tôi ở trong nhà.

Việc rầy la, đòn roi, giữ nhốt,… đã có lúc khiến tôi sợ ba mẹ và không dám làm trái lời của họ.

Tôi còn biết “Có một vài gia đình để ngăn con cái nghịch đùa nước người lớn đã ném những đứa trẻ xuống ao cho uống vài ngụm nước, ho sằng sặc rồi họ vớt lên và kể từ đó những đứa bé chẳng dám bén mảng đến bờ ao, mép nước. Có đôi khi họ thấy đứa trẻ dùng lửa đốt những tờ giấy, những túi nylon, ống nhựa và vui thú nhìn từng giọt lửa rơi… Cho đến khi ngọn lửa cháy bén vào ngón tay, đứa bé òa khóc và họ sẽ chạy đến chữa trị những vết bỏng rát nơi ngón tay, kèm theo lời răn đe, dạy dỗ,…

Những đứa bé ra đời ban đầu chẳng biết sợ gì, rồi người lớn dạy chúng biết sợ rất nhiều thứ. Sợ lửa, nước sôi, dao, ao hồ, sâu, chuột, gián, ông kẹ, ma,… và ngày nay người lớn lại dạy những đứa trẻ phải sợ công an.

Việc răn đe, dạy dỗ, đánh đập,… nhằm mục đích khiến những đứa trẻ biết sợ nhiều thứ đã góp phần làm cho đứa trẻ sợ cả người răn dạy chúng - ba mẹ, giáo viên, người lớn,…

Có những việc răn đe trói đứa bé vào nỗi sợ tạm gọi là đúng nhưng cũng có không ít nỗi sợ được gieo vào lòng đứa trẻ lại sai, làm hỏng tâm hồn, tuổi thơ của những cô cậu bé ngây thơ, hồn nhiên.

Theo năm tháng đứa bé lớn lên có những nỗi sợ được mỗi người tự tháo gỡ. Tuy nhiên, cũng có những nỗi sợ đeo đẳng cả cuộc đời của con người như sợ sâu, sợ gián, sợ chuột, ma, nước,… Người sống với nỗi sợ thường sẽ đánh mất ít nhiều tự tin trong cuộc sống.

Có không ít người rơi vào trầm cảm, tự kỷ, sống tự ti, chui rúc như loài chuột bọ yếu hèn bởi lẽ người đó không may khi phải rơi vào tình cảnh ở nhà một mình, đêm hôm ấy điện cúp, chàng trai trẻ rất sợ chui vào căn phòng chốt cửa, giấc ngủ chập chờn, tiếng mèo hoang kêu vọng ai oán như tiếng trẻ khóc trong đêm, tiếng sột soạt như là tiếng chuột đã khiến chàng trai trẻ kinh hoàng co ro, run rẩy nơi gốc giường và một chiếc phong màn bị gió cuốn rơi phủ trùm lên tấm thân người. Kể từ đó chàng trai đã không còn là một con người có thần kinh định tỉnh.

Ai đã khiến chàng trai rơi vào thảm cảnh đó?

Nỗi sợ có từ nơi người thân gieo rắc đã nhấn chìm kiếp người của chàng thanh niên trẻ.

Nhưng bạn cứ xem chàng thanh niên đó là người xa lạ, chỉ có chút hối tiếc cho người vì anh ta không gặp may. Thế là đủ rồi vì anh ta không là người thân của bạn. Dẫu sao anh ta cũng là một trường hợp cá biệt.

Ở những trường hợp khác, những đứa trẻ lớn lên trở thành những chàng trai, cô gái cùng với sự hiểu biết lượm lặt nơi cuộc sống họ nghĩ rằng họ đã khôn

 Họ đã không còn sợ một số nỗi sợ từng kìm nén sự tự do của họ. Đáng kể nhất là nỗi sợ đối với ông bà, cha mẹ.

Vì sao?

Vì cha mẹ, ông bà già rồi, lớn tiếng rầy la thì chẳng chết ai mà nhìn lại “ông bô, bà bô” thở hào hển, trông thật đáng thương, tội nghiệp. Nhưng đã bảo rồi, kêu ít nói đi cho con cháu nhờ, ai biểu không chịu nghe lời, ráng chịu. Còn đòn roi đánh đập thì biết bao giờ cây roi mới chạm đến người, có chạm đến thì cũng chỉ như phủi bụi, có đánh được thì cũng chỉ đau lòng ba mẹ, ông bà thôi. Rõ khổ!

Đó là một biểu hiện của con người lớn và khôn ngày nay. Ý thức giáo dục của xã hội, của thế hệ hiện tại và tương lai của con người là như thế đó.

Lẽ ra người trưởng dưỡng ta lớn khôn, ta phải kính trọng, lắng nghe sự dạy bảo thì ta lại xem như lũ người vô tích sự, hay phàn nàn, cáu gắt.

Vậy là con người đã lớn khôn chăng?

Sao tôi nghe mặn đắng lòng mình?

Không chỉ vậy. Khi con người lớn khôn theo quan niệm như thế thì có những nỗi sợ mất đi, lòng kính trọng người cao tuổi không còn.

Ba mẹ, người thân xung quanh không trọng con người lại đi kính những người mà họ chưa từng tạng mặt. Không những kính mà sợ đến vô cùng.

Nỗi sợ này được tự thân mỗi người nuôi lớn chúng lên từ ngày khi bước chân vào trường học hỏi kiến thức thì nỗi sợ này chỉ phơn phớt, qua loa nhưng khi con người bước vào đời thì nỗi sợ này ngày càng chiếm lấy tâm trí họ.

Họ rất sợ những người gắn kết với nỗi sợ này vì có lẽ họ nghĩ nếu chạm đến những người này thì cuộc sống họ sẽ rơi vào khó khăn, khốn đốn, tù đày.

Họ quên rằng ngay cả khi họ không chạm đến thành phần này thì với những định hướng xây dựng xã hội sai lầm của thành phần trên trước cũng sẽ đẩy cuộc sống của họ hoặc con cháu vào quẫn bách, cơ khổ,…

Tôi cũng đã từng như thế, tôi đã từng nghĩ tự thân khôn lớn khi nhốt mình trong nỗi sợ chung của nhân loại cho đến khi:

Nếu ngày mai tôi có gặp Tổng thống Barac Obama, Tổng thống Putin, Thủ tướng Anh, Chính khách Pháp, Nguyên thủ quốc gia Đức, Chủ tịch Hồ Cẩm Đào,… Tôi sẽ dành cho họ một sự tôn trọng như bất cứ người bạn nào tôi từng gặp nếu họ dành cho tôi sự tôn trọng. Nếu họ không có sự tôn trọng thì tôi sẽ rời đi. Bởi lẽ tôi với họ có quyền con người bình đẳng.

Về sự hiểu biết cuộc sống, sự học rộng hiểu nhiều,… có thể họ hơn tôi. Nhưng đời sống nội tâm, tinh thần, niềm hạnh phúc, an lạc, thảnh thơi không hẳn họ có nhiều hơn tôi. Về mạng sống, tôi và họ đều có một mạng sống. Mạng sống của tôi cũng ngang bằng, không hề nhỏ nhoi hơn họ.

Quyền hạn, địa vị, danh vọng,… không quyết định giá trị, mạng sống của con người. Nếu hiểu biết họ sẽ tôn trọng tôi cũng như tôi đã từng tôn trọng họ. Tôi đến để giúp họ nhận ra “Họ có đủ khả năng làm tốt hơn việc đang làm”.

…

Phải chăng khi lớn lên ta sợ sệt những nguyên thủ quốc gia, thành phần lãnh đạo, những nhà quản lý xã hội, những thành phần “ăn trên, ngồi trước” là ta đã khôn chăng?

Ta không sợ những ông già, bà già đã bỏ một quãng đời son trẻ nuôi ta khôn lớn, đang sức tàn, lực kiệt, gần đất, xa trời là chứng tỏ ta đã lớn, trưởng thành chăng?

Con người đã lớn lên trong sự giáo dục để biết sợ những người lẽ ra không đáng sợ, những nhà quản lý xã hội bởi lẽ trong mối quan hệ xã hội thì đây là mối quan hệ hợp tác, bình đẳng, không có “kẻ trên, người trước”.

Tôi đặt anh vào vị trí quản lý xã hội để kiến tạo một xã hội hài hòa, ổn định, bền vững, bình đẳng giữa người với người, hạn chế sự chênh lệch vượt mức giàu nghèo, giảm thiểu sự bóc lột về sức lao động cũng như tinh thần giữa đồng loại người với nhau,…

Tôi chi trả anh 1 khoản chi phí xem như là tôi và xã hội trả công cho sự đóng góp, cống hiến của anh. Nếu làm tốt, được việc thì tôi cùng mọi người giữ anh lại.

Nếu anh chuyên quyền, độc tài, không chăm lo tốt đời sống người dân, chỉ biết bòn rút tiền của nhân dân xây dựng nhà cao cửa rộng, tích góp của cải, tài sản phi pháp cho gia đình, dòng tộc, xem thường người lao động tạo ra của cải, vật chất xây dựng đất nước, xã hội,… Anh đã không làm đúng vai trò của một nhà quản lý xã hội có tâm, có tầm, kiến tạo ra những chế tài, hình luật phi lý, kém hiểu biết gây cản trở, khó khăn cho người dân thì anh chỉ là thứ đáng bỏ đi.

Và… tôi đã sai khi đặt anh nhầm vị trí. Khi tôi rõ biết tôi đã sai thì tôi và mọi người sẽ sửa sai, mời anh rời khỏi chiếc ghế mà anh đã ngồi nhầm chỗ.

Nếu anh chỉ biết ích kỷ chăm lo cho riêng mình và dòng tộc thì anh cần rời khỏi chiếc ghế đã ngồi nhầm để có nhiều thời gian hơn cho riêng mình cùng dòng tộc. Anh không thể mãi ngồi nhầm chỗ làm bẩn nhơ, hoen ố chiếc ghế quản lý đất nước mà dân tộc, người dân đã kỳ vọng vào anh.

Nếu anh có lòng tự trọng thì hãy xử sự như một người có hiểu biết, có văn hóa.

Nếu anh đã không còn lòng tự trọng thì tôi cùng mọi người phải mời anh rời khỏi chiếc ghế biểu tượng đất nước, để nhường chỗ cho người có tài đức lãnh đạo xã hội khác.

Có đúng vậy không, những nhà quản lý xã hội?

Điều tôi vừa trình bày phải chăng là hợp pháp?

Tôi thì chỉ mong rằng mình có thể trình bày những vấn đề hợp pháp, hợp lý, hợp lòng người, không xu nịnh, bợ đỡ, không a dua, không tát nước theo mưa, không hèn hạ, cúi lòn.

…

Nhưng dường như con người đang rất khiếp nhược khi đối mặt với những nhà quản lý xã hội. Họ gần như mất tự chủ hoàn toàn, né tránh hoặc lòn cúi, xum xoe. Con người ngày nay gần như không dám đóng góp cả ý tưởng xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn, không dám chung tay, hợp tác cùng những nhà quản lý xây dựng đất nước phồn thịnh.