Tắc công án đắc pháp của thiền sư Đức Sơn

Sư Đức Sơn là người họ Chu, quê ở Kiến Nam, Giản Châu, xuất gia lúc 20 tuổi. Sư thông suốt các bộ Kinh, Luật, Luận. Vì thường giảng Kim Cang bát - nhã - ba - la - mật đa kinh nên người đời gọi Sư là Chu Kim Cang. Sư lại được nghe: Phương nam Thiền tông hưng thịnh, tùy cơ hoằng dương Phật pháp, Sư bất bình nói:

- Kẻ xuất gia muôn kiếp học uy nghi của Phật, vạn kiếp học tế hạnh của Phật. Những kẻ ma ở phương nam dám nói “Trực chỉ nhân tâm, kiến tánh thành Phật”. Thật là giọng điệu của bọn tà ma, ngoại đạo! Thật quá ư cuồng ngạo, hư vọng! Ta phải ruồng tận hang ổ của chúng mà diệt hết dòng giống tà ma, ngoại đạo để đền trả ân Phật.

Sư bèn khăn gói lên đường xuôi về phương nam, gánh theo 3000 bộ Kinh Kim Cang (Kinh sách xưa được viết trên thẻ tre nên sách xưa khá nặng vì thế Sư phải gánh). Đến Lễ Châu, Sư gặp một bà lão bán xôi. Đặt quang gánh xuống, Sư hỏi bà lão “Đường đến nơi ở của Thiền sư Long Đàm Sùng Tín và cũng nói qua ý định thu phục kẻ tà ma dối truyền pháp Phật”. Tiếp đến, Sư bảo bà lão bán cho ít xôi đặng dùng điểm tâm. Bà lão sau khi chỉ đường đến nơi ở của Thiền sư Long Đàm rồi lại nhìn gánh sách của Sư và dò hỏi:

- Sư đang gánh gì?

Sư trả lời:

-        Kinh Kim Cang 3000 bộ.

Bà lão nói: Tôi có một câu hỏi nằm trong bộ Kinh Kim Cang mà Thầy đang “gánh vác”. Nếu Thầy đáp được tôi xin cúng dường xôi cho Ngài. Còn nếu Thầy đáp không được thì mời Thầy đi cho và tôi cũng không bán xôi cho Ngài.

Sư tin chắc sẽ trả lời đặng vì từng câu, từng chữ trong Kinh Kim Cang Sư thuộc nằm lòng, Sư gật đầu chấp thuận, bà lão liền hỏi:

- Trong kinh Kim Cang có câu: Tâm quá khứ bất khả đắc, tâm vị lai bất khả đắc, tâm hiện tại bất khả đắc (Tâm quá khứ chẳng thể có, tâm tương lai chẳng thể có, tâm hiện tại chẳng thể có). Vậy chẳng hay Thầy muốn lấy tâm nào dùng điểm tâm?

Sư lặng thinh, không thể đáp được. Sư đành phải chào bà lão bán xôi và rời đi. Theo hướng chỉ dẫn của bà lão, Sư lần đến nơi ở Thiền sư Long Đàm với cái bụng trống không. Vừa đến nơi ở của Thiền sư Long Đàm, Sư đã dõng dạc:

- Nghe danh Long Đàm đã lâu, nay ta đến đây, cớ sao đầm (đàm 潭) cũng không thấy mà rồng (long 龍) cũng chẳng hiện?

Thiền sư Long Đàm nghe tiếng, bước ra, nói:

- Người đã tới Long Đàm rồi chăng? (Ngụ ý hỏi là Sư Chu Kim Cang phải chăng đã từng đến Đầm Rồng và gặp được rồng. Cho nên hôm nay quay lại mà không thấy rồng hiện mới buông lời phiền trách).

Sư không đáp được, liền dừng lại đây. Một hôm, Sư hầu chuyện với Thiền Sư Long Đàm đến tận khuya. Sau khi dừng chuyện sư Long Đàm bảo:

- Đêm khuya sao chẳng về?

Sư cúi chào bước ra, rồi lại trở vào thưa:

- Bên ngoài trời tối đen.

Thiền sư Long Đàm thắp đèn đưa Sư. Sư toan tiếp lấy, sư Long Đàm liền thổi tắt. Sư bỗng nhiên đại ngộ, tất cả kiến chấp đều tan vỡ, Sư liền quì xuống lễ bái. Thiền sư Long Đàm hỏi:

- Ngươi thấy được gì?

Sư thưa:

- Từ nay về sau con chẳng còn nghi lời nói của chư Tăng trong thiên hạ.

Sau đó, Sư đem bộ Kinh Kim Cang ra chất đống, nổi lửa đốt và nói: Tột cùng các biện luận siêu huyền cũng chỉ như là một mải lông ném vào trong hư không, hết sạch các trọng yếu trong đời khác chi một giọt nước rơi vào biển lớn.”. Sư lễ tạ và từ biệt Thiền sư Long Đàm du phương.

Hỏi: Vì sao chỉ với việc thổi tắt ngọn đèn của Thiền sư Long Đàm mà Sư Chu Kim Cang, một người vốn tự thị học rộng, biết nhiều với đầy những kiến chấp về pháp Phật lại có thể đại ngộ tâm yếu của Phật Thích Ca? Nếu bạn có thể giải trình Tắc công án này thì tôi mời bạn.